Podstawa prawna
Podstawowe przepisy dotyczące wykonywania władzy rodzicielskiej i kontaktów z dzieckiem znajdują się w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym:
Art. 95 § 1 KRO
„Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka z poszanowaniem jego godności i praw.”
Art. 107 § 2 KRO
„Jeżeli dobro dziecka za tym przemawia, sąd opiekuńczy może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, określając sposób jej wykonywania i utrzymywania kontaktów z dzieckiem.”
Art. 58 § 1a KRO (dotyczący rozwodu):
„Sąd uwzględnia porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka.”
Choć pojęcie opieki naprzemiennej nie jest wprost zdefiniowane w KRO, została ona ugruntowana w praktyce orzeczniczej sądów rodzinnych.
Na czym polega opieka naprzemienna?
Opieka naprzemienna oznacza, że dziecko mieszka na zmianę u obojga rodziców, w powtarzających się okresach – np.:
tydzień u matki, tydzień u ojca,
dwa tygodnie u jednego, dwa tygodnie u drugiego,
inny system ustalony przez sąd lub porozumienie rodziców.
Dzięki temu dziecko zachowuje bliską więź z każdym z rodziców i uczestniczy w ich codziennym życiu.
Kiedy sąd orzeka opiekę naprzemienną?
Sąd bierze pod uwagę przede wszystkim dobro dziecka. Najczęściej warunkiem orzeczenia opieki naprzemiennej jest:
zgodna wola obojga rodziców,
zdolność do współpracy i komunikacji między rodzicami,
odpowiednie warunki mieszkaniowe u obojga rodziców,
bliskość miejsca zamieszkania, aby dziecko mogło kontynuować naukę w tej samej szkole.
Opieka naprzemienna a alimenty
Często pojawia się pytanie, czy przy opiece naprzemiennej zasądza się alimenty. Zgodnie z art. 135 § 2 KRO:
„Wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub wychowanie uprawnionego.”
W praktyce:
jeśli sytuacja finansowa rodziców jest zbliżona – sąd może nie zasądzać alimentów,
jeżeli występują duże różnice w dochodach – możliwe jest ustalenie alimentów w celu wyrównania poziomu życia dziecka u każdego z rodziców.
Zalety i wyzwania opieki naprzemiennej
Zalety:
utrzymanie silnej więzi dziecka z obojgiem rodziców,
równomierny podział obowiązków wychowawczych,
zapewnienie dziecku stabilności emocjonalnej.
Wyzwania:
konieczność dobrej współpracy rodziców,
ryzyko częstych konfliktów przy braku porozumienia,
trudności organizacyjne (szkoła, zajęcia dodatkowe, odległość między domami).
Podsumowanie
Opieka naprzemienna to coraz popularniejszy sposób sprawowania pieczy nad dzieckiem po rozstaniu rodziców. Choć nie jest szczegółowo uregulowana w przepisach KRO, to znajduje oparcie w art. 107 § 2 KRO oraz w praktyce orzeczniczej.
Sąd zawsze kieruje się dobrem dziecka, a kluczowe znaczenie ma współpraca i porozumienie rodziców. Dzięki temu możliwe jest zapewnienie dziecku harmonijnego rozwoju i utrzymania silnych więzi rodzinnych.