Przejdź do treści
Plan naprawczy firmy i Prawo Restrukturyzacyjne na biurku — restrukturyzacja firmy i układ z wierzycielami

Restrukturyzacja firmy — rodzaje postępowań i kiedy ją wszcząć

Prawo gospodarcze • 17 kwietnia 2026

Czym jest restrukturyzacja firmy i kiedy można ją wszcząć? Cztery rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych, ochrona przed egzekucją i upadłością oraz to, co restrukturyzacja oznacza dla wierzycieli.

Czym jest restrukturyzacja firmy?

Restrukturyzacja firmy to postępowanie na podstawie Prawa restrukturyzacyjnego, które pozwala przedsiębiorcy niewypłacalnemu lub zagrożonemu niewypłacalnością zawrzeć układ z wierzycielami, uniknąć upadłości i kontynuować działalność. W najprostszym trybie — postępowaniu o zatwierdzenie układu — dłużnik sam zbiera głosy wierzycieli, a sąd jedynie zatwierdza przyjęty układ. Dla wielu firm to realna alternatywa wobec likwidacji — szansa na porozumienie z wierzycielami i odzyskanie płynności.

Zasady tej procedury reguluje Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. — Prawo restrukturyzacyjne (dalej: Prawo restrukturyzacyjne). Restrukturyzację można wszcząć, gdy firma jest niewypłacalna albo dopiero zagrożona niewypłacalnością (art. 6 ust. 1). Jeżeli niewypłacalność już wystąpiła, liczy się czas: zarząd ma 30 dni na wniosek o upadłość, ale nie odpowiada za jego brak, jeśli w tym terminie otwarto postępowanie restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ (art. 21 ust. 3 Prawa upadłościowego). To częsty obszar obsługi prawnej firm.

Cel postępowania restrukturyzacyjnego

Cel restrukturyzacji jest jasno określony. Zgodnie z art. 3 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego celem postępowania restrukturyzacyjnego jest uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika przez umożliwienie mu restrukturyzacji w drodze zawarcia układu z wierzycielami, a w przypadku postępowania sanacyjnego — również przez przeprowadzenie działań sanacyjnych, przy zabezpieczeniu słusznych praw wierzycieli.

Najważniejsze są więc dwa elementy:

  • zawarcie układu z wierzycielami — porozumienie określające nowe zasady spłaty zobowiązań (np. rozłożenie na raty, umorzenie części długu);
  • ochrona przedsiębiorstwa — umożliwienie firmie dalszego funkcjonowania zamiast jej likwidacji.

Cztery rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych

Prawo przewiduje kilka ścieżek dostosowanych do skali problemów firmy. Zgodnie z art. 2 Prawa restrukturyzacyjnego restrukturyzację przeprowadza się w następujących postępowaniach:

  1. postępowaniu o zatwierdzenie układu;
  2. przyspieszonym postępowaniu układowym;
  3. postępowaniu układowym;
  4. postępowaniu sanacyjnym.

Czym różnią się te postępowania?

Postępowanie o zatwierdzenie układu umożliwia zawarcie układu w wyniku samodzielnego zbierania głosów wierzycieli przez dłużnika, bez udziału sądu na wczesnym etapie. Może być prowadzone, jeżeli suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania nad układem nie przekracza 15% (art. 3 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego).

Przyspieszone postępowanie układowe pozwala zawrzeć układ po sporządzeniu i zatwierdzeniu spisu wierzytelności w uproszczonym trybie, również przy progu wierzytelności spornych do 15% (art. 3 ust. 3 Prawa restrukturyzacyjnego).

Postępowanie układowe stosuje się, gdy suma wierzytelności spornych przekracza 15% (art. 3 ust. 4 Prawa restrukturyzacyjnego). Postępowanie sanacyjne jest najgłębszą formą — umożliwia przeprowadzenie działań sanacyjnych oraz zawarcie układu, zapewniając jednocześnie ochronę przed egzekucją (art. 3 ust. 5 i 6 Prawa restrukturyzacyjnego).

Wybór odpowiedniej ścieżki zależy przede wszystkim od skali zadłużenia, poziomu wierzytelności spornych oraz tego, jak głębokich zmian wymaga firma. Najprostsze postępowanie o zatwierdzenie układu sprawdzi się, gdy sytuacja jest jeszcze stosunkowo stabilna, a relacje z wierzycielami nie są mocno skonfliktowane. Postępowanie sanacyjne bywa natomiast ostatnią deską ratunku dla przedsiębiorstw wymagających gruntownej naprawy — daje najszerszą ochronę, lecz wiąże się z największą ingerencją w bieżące zarządzanie majątkiem.

Jak restrukturyzacja chroni firmę przed wierzycielami?

W postępowaniu o zatwierdzenie układu dłużnik zawiera umowę z nadzorcą układu — osobą z licencją doradcy restrukturyzacyjnego (art. 210 ust. 1 i art. 24 ust. 1). Po sporządzeniu spisu wierzytelności i wstępnego planu restrukturyzacyjnego nadzorca może dokonać w Krajowym Rejestrze Zadłużonych obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego (art. 226a ust. 1). Od tej chwili:

  • egzekucje z majątku firmy wszczęte wcześniej co do zasady ulegają zawieszeniu, a nowych nie można kierować do tego majątku — stosuje się tu odpowiednio przepisy o postępowaniu sanacyjnym (art. 226e w zw. z art. 312);
  • wynajmujący lokal, w którym prowadzona jest firma, a także np. bank czy leasingodawca co do zasady nie mogą wypowiedzieć umów o podstawowym znaczeniu dla przedsiębiorstwa (art. 226e w zw. z art. 256);
  • sąd nie może ogłosić upadłości firmy (art. 9a ust. 2 Prawa upadłościowego).

Jeżeli dłużnik nie złoży do sądu wniosku o zatwierdzenie układu w ciągu 4 miesięcy od obwieszczenia, skutki obwieszczenia wygasają, a postępowanie umarza się z mocy prawa (art. 226g i art. 218a ust. 2). Obwieszczenie jest niedopuszczalne, jeśli w ciągu ostatnich 10 lat dłużnik prowadził już takie postępowanie z obwieszczeniem albo umorzono wobec niego postępowanie restrukturyzacyjne, chyba że nastąpiło to za zgodą rady wierzycieli (art. 226a ust. 2).

Układ przyjmują wierzyciele: za musi głosować większość głosujących, mających łącznie co najmniej dwie trzecie sumy wierzytelności (art. 119 ust. 1). Od 23 sierpnia 2025 r., przy głosowaniu w grupach, układ może zostać przyjęty także mimo braku większości w części grup — po spełnieniu nowych warunków ustawy (art. 119 ust. 3–4) — a nadzorca lub zarządca sporządza test zaspokojenia, czyli ocenę, czy wierzyciele uzyskają więcej z układu niż w upadłości (art. 10a; nie dotyczy mikroprzedsiębiorców).

Co oznacza „firma w restrukturyzacji” dla kontrahentów?

Informacje o restrukturyzacji są jawne — obwieszczenia publikuje się w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Dla wierzyciela oznacza to, że:

  • w postępowaniu sanacyjnym (od jego otwarcia) i — odpowiednio — w postępowaniu o zatwierdzenie układu (od obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego) wszczęte egzekucje z majątku dłużnika co do zasady ulegają zawieszeniu, a nowych nie można prowadzić (art. 312 i art. 226e);
  • wierzytelności powstałe przed dniem otwarcia postępowania co do zasady obejmuje układ (art. 150 ust. 1 pkt 1) — jeśli wierzyciele go przyjmą, a sąd zatwierdzi, mogą zostać np. rozłożone na raty lub częściowo umorzone;
  • wierzyciel głosuje nad układem, a układ przyjmuje się większością opisaną wyżej (art. 119).

Jak w takiej sytuacji dochodzić należności, opisujemy w artykule windykacja należności B2B — jak odzyskać dług od kontrahenta.

Kiedy można wszcząć restrukturyzację?

Restrukturyzacji nie trzeba odkładać aż do momentu utraty płynności. Zgodnie z art. 6 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego postępowanie restrukturyzacyjne może być prowadzone wobec dłużnika niewypłacalnego lub zagrożonego niewypłacalnością.

To kluczowa różnica wobec upadłości. Firma nie musi być jeszcze niewypłacalna — wystarczy, że jest zagrożona niewypłacalnością, czyli jej sytuacja ekonomiczna wskazuje, że w niedługim czasie może stać się niewypłacalna (art. 6 ust. 3). Pozwala to działać z wyprzedzeniem, zanim sytuacja stanie się krytyczna. Dla członków zarządu spółki z o.o. otwarcie restrukturyzacji we właściwym czasie jest jedną z przesłanek uwalniających od osobistej odpowiedzialności za długi spółki — zob. odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o. za długi. Pojęcie niewypłacalności Prawo restrukturyzacyjne przejmuje z Prawa upadłościowego — szerzej omawiamy je w artykule o upadłości przedsiębiorcy.

Kiedy warto skonsultować się z prawnikiem?

Wybór właściwego rodzaju postępowania i przygotowanie propozycji układowych wymaga analizy finansów firmy oraz znajomości procedury. Kancelaria Adwokacka adw. Emilii Borek wspiera przedsiębiorców na każdym etapie restrukturyzacji. Jeśli Twoja firma traci płynność lub niewypłacalność dopiero jej grozi, warto jak najszybciej skonsultować sytuację z prawnikiem od spraw gospodarczych.

Podsumowanie

  • Restrukturyzacja pozwala uniknąć upadłości i kontynuować działalność firmy (art. 3 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego).
  • Istnieją cztery rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych (art. 2 Prawa restrukturyzacyjnego).
  • Postępowanie można wszcząć wobec firmy niewypłacalnej lub zagrożonej niewypłacalnością (art. 6 ust. 1).
  • Głównym celem jest zawarcie układu z wierzycielami.
  • Im wcześniejsza reakcja, tym większe szanse na skuteczną restrukturyzację.

Jeśli potrzebujesz indywidualnej porady w sprawie restrukturyzacji firmy lub wyboru właściwego postępowania, zachęcamy do umówienia konsultacji w naszej kancelarii. Szczegóły znajdziesz na stronie kontakt z kancelarią.

Ciekawostka prawnicza

Polskie Prawo restrukturyzacyjne z 2015 r. wyodrębniło restrukturyzację z dawnego „prawa upadłościowego i naprawczego”, tworząc osobną ustawę. W 2025 r. ustawę dostosowano do unijnej dyrektywy 2019/1023 o ramach restrukturyzacji zapobiegawczej — wprowadzono m.in. test zaspokojenia, który porównuje, ile wierzyciele odzyskają z układu, a ile w upadłości.

Najczęściej zadawane pytania

Celem restrukturyzacji jest uniknięcie upadłości i kontynuacja działalności firmy poprzez układ z wierzycielami (art. 3 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego). Upadłość zmierza natomiast do zaspokojenia wierzycieli z majątku niewypłacalnego dłużnika, zwykle kończąc działalność.

Cztery: postępowanie o zatwierdzenie układu, przyspieszone postępowanie układowe, postępowanie układowe oraz postępowanie sanacyjne (art. 2 Prawa restrukturyzacyjnego). Różnią się stopniem zaangażowania sądu i poziomem wierzytelności spornych.

Nie. Postępowanie może być prowadzone wobec dłużnika niewypłacalnego lub dopiero zagrożonego niewypłacalnością (art. 6 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego). Pozwala to działać z wyprzedzeniem.

Postępowanie sanacyjne umożliwia przeprowadzenie działań sanacyjnych oraz zawarcie układu, przy jednoczesnej ochronie przed egzekucją (art. 3 ust. 5 i 6 Prawa restrukturyzacyjnego). Działania sanacyjne to czynności poprawiające sytuację ekonomiczną dłużnika.

To porozumienie określające nowe zasady spłaty zobowiązań firmy, np. rozłożenie długu na raty, jego częściowe umorzenie lub odroczenie terminów. Zawarcie układu jest głównym celem postępowania restrukturyzacyjnego.

Że wobec przedsiębiorcy toczy się jedno z postępowań restrukturyzacyjnych, a informacje o nim są obwieszczane w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Firma działa dalej, a celem jest zawarcie układu z wierzycielami. W postępowaniu sanacyjnym i — po obwieszczeniu — w postępowaniu o zatwierdzenie układu egzekucje z jej majątku co do zasady są zawieszone (art. 312 i art. 226e), a należności sprzed postępowania co do zasady obejmie układ (art. 150).

Od obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego do zakończenia postępowania. Jeżeli jednak dłużnik nie złoży do sądu wniosku o zatwierdzenie układu w ciągu 4 miesięcy od obwieszczenia, skutki obwieszczenia wygasają, a postępowanie umarza się z mocy prawa (art. 226g i art. 218a ust. 2). Obwieszczenie jest niedopuszczalne, jeśli w ciągu ostatnich 10 lat dłużnik prowadził już takie postępowanie z obwieszczeniem (art. 226a ust. 2).

POPRZEDNI ARTYKUŁCo zrobić, gdy rodzic nie płaci alimentów? Jak wyegzekwować alimenty na dziecko
NASTĘPNY ARTYKUŁPodwyższenie alimentów — kiedy można żądać wyższej kwoty i jak napisać pozew?