Czym jest restrukturyzacja firmy?
Restrukturyzacja firmy to sądowa procedura, która pozwala przedsiębiorcy w trudnej sytuacji finansowej uniknąć upadłości i kontynuować działalność. Dla wielu firm to realna alternatywa wobec likwidacji — szansa na porozumienie z wierzycielami i odzyskanie płynności.
Zasady tej procedury reguluje Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. — Prawo restrukturyzacyjne (dalej: Prawo restrukturyzacyjne). Kluczowe jest wczesne działanie — im szybciej przedsiębiorca zareaguje na pogarszającą się kondycję firmy, tym większe szanse na skuteczną restrukturyzację. To częsty obszar obsługi prawnej firm.
Cel postępowania restrukturyzacyjnego
Cel restrukturyzacji jest jasno określony. Zgodnie z art. 3 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego celem postępowania restrukturyzacyjnego jest uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika przez umożliwienie mu restrukturyzacji w drodze zawarcia układu z wierzycielami, a w przypadku postępowania sanacyjnego — również przez przeprowadzenie działań sanacyjnych, przy zabezpieczeniu słusznych praw wierzycieli.
Najważniejsze są więc dwa elementy:
- zawarcie układu z wierzycielami — porozumienie określające nowe zasady spłaty zobowiązań (np. rozłożenie na raty, umorzenie części długu);
- ochrona przedsiębiorstwa — umożliwienie firmie dalszego funkcjonowania zamiast jej likwidacji.
Cztery rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych
Prawo przewiduje kilka ścieżek dostosowanych do skali problemów firmy. Zgodnie z art. 2 Prawa restrukturyzacyjnego restrukturyzację przeprowadza się w następujących postępowaniach:
- postępowaniu o zatwierdzenie układu;
- przyspieszonym postępowaniu układowym;
- postępowaniu układowym;
- postępowaniu sanacyjnym.
Czym różnią się te postępowania?
Postępowanie o zatwierdzenie układu umożliwia zawarcie układu w wyniku samodzielnego zbierania głosów wierzycieli przez dłużnika, bez udziału sądu na wczesnym etapie. Może być prowadzone, jeżeli suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania nad układem nie przekracza 15% (art. 3 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego).
Przyspieszone postępowanie układowe pozwala zawrzeć układ po sporządzeniu i zatwierdzeniu spisu wierzytelności w uproszczonym trybie, również przy progu wierzytelności spornych do 15% (art. 3 ust. 3 Prawa restrukturyzacyjnego).
Postępowanie układowe stosuje się, gdy suma wierzytelności spornych przekracza 15% (art. 3 ust. 4 Prawa restrukturyzacyjnego). Postępowanie sanacyjne jest najgłębszą formą — umożliwia przeprowadzenie działań sanacyjnych oraz zawarcie układu, zapewniając jednocześnie ochronę przed egzekucją (art. 3 ust. 5 i 6 Prawa restrukturyzacyjnego).
Wybór odpowiedniej ścieżki zależy przede wszystkim od skali zadłużenia, poziomu wierzytelności spornych oraz tego, jak głębokich zmian wymaga firma. Najprostsze postępowanie o zatwierdzenie układu sprawdzi się, gdy sytuacja jest jeszcze stosunkowo stabilna, a relacje z wierzycielami nie są mocno skonfliktowane. Postępowanie sanacyjne bywa natomiast ostatnią deską ratunku dla przedsiębiorstw wymagających gruntownej naprawy — daje najszerszą ochronę, lecz wiąże się z największą ingerencją w bieżące zarządzanie majątkiem.
Kiedy można wszcząć restrukturyzację?
Restrukturyzacji nie trzeba odkładać aż do momentu utraty płynności. Zgodnie z art. 6 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego postępowanie restrukturyzacyjne może być prowadzone wobec dłużnika niewypłacalnego lub zagrożonego niewypłacalnością.
To kluczowa różnica wobec upadłości. Firma nie musi być jeszcze niewypłacalna — wystarczy, że niewypłacalność dopiero jej grozi. Pozwala to działać z wyprzedzeniem, zanim sytuacja stanie się krytyczna. Pojęcie niewypłacalności Prawo restrukturyzacyjne przejmuje z Prawa upadłościowego — szerzej omawiamy je w artykule o upadłości przedsiębiorcy.
Kiedy warto skonsultować się z prawnikiem?
Wybór właściwego rodzaju postępowania i przygotowanie propozycji układowych wymaga analizy finansów firmy oraz znajomości procedury. Kancelaria Adwokacka adw. Emilii Borek wspiera przedsiębiorców na każdym etapie restrukturyzacji. Jeśli Twoja firma traci płynność lub niewypłacalność dopiero jej grozi, warto jak najszybciej skonsultować sytuację z prawnikiem od spraw gospodarczych.
Najczęściej zadawane pytania
Czym różni się restrukturyzacja od upadłości?
Celem restrukturyzacji jest uniknięcie upadłości i kontynuacja działalności firmy poprzez układ z wierzycielami (art. 3 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego). Upadłość zmierza natomiast do zaspokojenia wierzycieli z majątku niewypłacalnego dłużnika, zwykle kończąc działalność.
Ile jest rodzajów postępowań restrukturyzacyjnych?
Cztery: postępowanie o zatwierdzenie układu, przyspieszone postępowanie układowe, postępowanie układowe oraz postępowanie sanacyjne (art. 2 Prawa restrukturyzacyjnego). Różnią się stopniem zaangażowania sądu i poziomem wierzytelności spornych.
Czy firma musi być niewypłacalna, aby się restrukturyzować?
Nie. Postępowanie może być prowadzone wobec dłużnika niewypłacalnego lub dopiero zagrożonego niewypłacalnością (art. 6 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego). Pozwala to działać z wyprzedzeniem.
Na czym polega postępowanie sanacyjne?
Postępowanie sanacyjne umożliwia przeprowadzenie działań sanacyjnych oraz zawarcie układu, przy jednoczesnej ochronie przed egzekucją (art. 3 ust. 5 i 6 Prawa restrukturyzacyjnego). Działania sanacyjne to czynności poprawiające sytuację ekonomiczną dłużnika.
Co to jest układ z wierzycielami?
To porozumienie określające nowe zasady spłaty zobowiązań firmy, np. rozłożenie długu na raty, jego częściowe umorzenie lub odroczenie terminów. Zawarcie układu jest głównym celem postępowania restrukturyzacyjnego.
Podsumowanie
- Restrukturyzacja pozwala uniknąć upadłości i kontynuować działalność firmy (art. 3 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego).
- Istnieją cztery rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych (art. 2 Prawa restrukturyzacyjnego).
- Postępowanie można wszcząć wobec firmy niewypłacalnej lub zagrożonej niewypłacalnością (art. 6 ust. 1).
- Głównym celem jest zawarcie układu z wierzycielami.
- Im wcześniejsza reakcja, tym większe szanse na skuteczną restrukturyzację.
Jeśli potrzebujesz indywidualnej porady w sprawie restrukturyzacji firmy lub wyboru właściwego postępowania, zachęcamy do umówienia konsultacji w naszej kancelarii. Szczegóły znajdziesz na stronie kontakt z kancelarią.
Ciekawostka prawnicza
Polskie Prawo restrukturyzacyjne z 2015 r. wyodrębniło restrukturyzację z dawnego „prawa upadłościowego i naprawczego”, tworząc osobną ustawę. Inspiracją były rozwiązania anglosaskie, w tym amerykański Chapter 11 — procedura, z której korzystały takie korporacje jak General Motors czy linie lotnicze, by przetrwać kryzys i kontynuować działalność zamiast ogłaszać bankructwo.