Przejdź do treści
Dozór elektroniczny

Dozór elektroniczny — adwokat Warszawa

Dozór elektroniczny (system dozoru elektronicznego — SDE) pozwala skazanemu odbyć karę pozbawienia wolności poza zakładem karnym, pod kontrolą elektroniczną. Prawidłowo przygotowany wniosek i spełnienie przesłanek z Kodeksu karnego wykonawczego to kluczowe warunki uzyskania zgody sądu.

Odbywanie kary w miejscu stałego pobytu.
Analiza spełnienia przesłanek z art. 43la k.k.w.
Wniosek do sądu penitencjarnego.

Dozór elektroniczny zamiast więzienia

Dozór elektroniczny, nazywany systemem dozoru elektronicznego (SDE), to forma wykonywania kary pozbawienia wolności, w której skazany przebywa w miejscu stałego pobytu i jest monitorowany za pomocą nadajnika elektronicznego. Oznacza to, że kara jest faktycznie odbywana — ale poza zakładem karnym, w warunkach domowych. Podstawą prawną jest Rozdział VIIa Kodeksu karnego wykonawczego (dalej: k.k.w.), Dz.U.2025.0.911 t.j.

⚠️

Ważne — wszystkie przesłanki muszą być spełnione łącznie

Brak stałego miejsca pobytu lub przeszkody techniczne wykluczają możliwość udzielenia SDE — nawet gdy wymiar kary spełnia warunek z art. 43la k.k.w. Odmowa zgody pełnoletniego domownika stanowi co do zasady przeszkodę, jednak sąd może udzielić SDE pomimo braku tej zgody, jeżeli wykonanie kary w sposób oczywisty nie wiązałoby się z nadmiernymi trudnościami dla tej osoby i naruszałoby jej prywatność jedynie w nieznacznym stopniu (art. 43la § 4 k.k.w.). Przed złożeniem wniosku warto ocenić spełnienie każdej przesłanki.

Przesłanki z art. 43la k.k.w. — warunki uzyskania SDE

Sąd penitencjarny może udzielić skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki (art. 43la § 1 k.k.w.):

  1. Wymiar kary — wobec skazanego orzeczono karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą 1 roku i 6 miesięcy albo orzeczono karę niższą niż 3 lata, a do odbycia pozostało nie więcej niż 6 miesięcy (rządowy projekt zmiany k.k.w. — druk sejmowy nr 3009 — przewiduje wydłużenie tego okresu do 1 roku i 6 miesięcy; do czasu uchwalenia i wejścia w życie ustawy obowiązuje limit 6 miesięcy),

  2. Brak wyłączeń ustawowych — zezwolenia nie udziela się skazanym w warunkach recydywy wielokrotnej (art. 64 § 2 k.k.) lub powrotu do poważnych przestępstw przeciwko wolności seksualnej (art. 64a k.k.), sprawcom, którzy z popełniania przestępstw uczynili sobie stałe źródło dochodu, działali w zorganizowanej grupie albo związku przestępczym lub popełnili przestępstwo o charakterze terrorystycznym, a także sprawcom udziału w takiej grupie lub związku (art. 65 § 1 i 2 k.k.); zwykła recydywa z art. 64 § 1 k.k. nie wyklucza dozoru,

  3. Brak przeszkód z punktu widzenia celów kary — nie zachodzą szczególne względy wskazujące, że w razie odbycia kary w tym systemie nie zostaną osiągnięte cele kary,

  4. Stałe miejsce pobytu — skazany posiada określone miejsce stałego pobytu,

  5. Zgoda domowników — pełnoletnie osoby zamieszkujące wspólnie ze skazanym wyraziły pisemną zgodę na wykonywanie kary w systemie dozoru elektronicznego,

  6. Warunki techniczne — na przeszkodzie nie stoją warunki techniczne, obejmujące m.in. liczbę i zasięg dostępnych nadajników i rejestratorów (art. 43h § 1 k.k.w.); w miejscu stałego pobytu musi być możliwe zainstalowanie i działanie urządzenia monitorującego (zasięg, dostęp do prądu).

Tryb postępowania — krok po kroku

  1. Przygotowanie wniosku

Wniosek może złożyć skazany, jego obrońca, prokurator, sądowy kurator zawodowy lub dyrektor zakładu karnego (art. 43lc k.k.w.). Właściwy jest sąd penitencjarny, w którego okręgu skazany przebywa (art. 43e § 1 k.k.w.); jeżeli wobec skazanego orzeczono karę nieprzekraczającą 4 miesięcy, a skazany rozpoczął już jej odbywanie w zakładzie karnym, właściwa jest wyłącznie komisja penitencjarna działająca w tym zakładzie, która wydaje decyzję w terminie 14 dni od wpływu wniosku (art. 43lla § 1, 4 i 7 k.k.w.). Wniosek powinien zawierać dane skazanego, numer sprawy, wyrok oraz — co kluczowe — pisemną zgodę pełnoletnich domowników i wskazanie miejsca pobytu.

  1. Posiedzenie sądu penitencjarnego

Sąd rozpoznaje wniosek na posiedzeniu. Skazany i jego obrońca mają prawo udziału w posiedzeniu. Obecność adwokata pozwala na bezpośrednie przedstawienie argumentacji i odpowiedź na wątpliwości sądu co do spełnienia przesłanek.

  1. Decyzja sądu

Sąd wydaje postanowienie o udzieleniu zezwolenia lub odmowie. Na postanowienie odmowne przysługuje zażalenie. Pomagamy zarówno na etapie wniosku, jak i w postępowaniu zażaleniowym.

Prawomocny wyrok — czas na wniosek o SDE

Przeanalizujemy wyrok i okoliczności — sprawdzimy, czy spełnione są przesłanki z art. 43la k.k.w. i przygotujemy kompletną dokumentację do sądu penitencjarnego.

Sprawę poprowadzi Wojciech Skarbek

Obowiązki skazanego w czasie SDE

Kara odbywa się w wyznaczonym miejscu pobytu. Skazany:

  • przebywa w wyznaczonym miejscu w godzinach określonych przez sąd (harmonogram przebywania),

  • nosi nadajnik elektroniczny — urządzenie na nadgarstku lub kostce,

  • nie może oddalać się z wyznaczonego miejsca poza określonymi przez sąd przedziałami czasu (do 12 godzin dziennie, m.in. na pracę, leczenie, opiekę nad dzieckiem lub osobą chorą — art. 43na k.k.w.), chyba że w szczególnie ważnym przypadku zezwoli mu na to sądowy kurator zawodowy (art. 43p k.k.w.),

  • utrzymuje sprawność systemu — nie może uszkodzić ani wyłączyć urządzenia monitorującego.

Uchylanie się od tych obowiązków co do zasady skutkuje uchyleniem zezwolenia (sąd może od tego odstąpić tylko w wyjątkowych przypadkach) — sąd poleca wtedy zatrzymać skazanego i doprowadzić go do aresztu śledczego, a ponowne udzielenie zezwolenia w tej samej sprawie jest niedopuszczalne (art. 43zaa, 43zad i 43zae k.k.w.).

💡

Wniosek złóż jak najwcześniej

Jeżeli wyrok jest prawomocny, a skazany jeszcze nie rozpoczął odbywania kary w zakładzie karnym — wniosek o dozór elektroniczny należy złożyć niezwłocznie. Procedura trwa kilka tygodni do kilku miesięcy. Samo złożenie wniosku nie wstrzymuje wykonania kary, chyba że sąd w szczególnie uzasadnionym wypadku postanowi inaczej (art. 9 § 4 k.k.w.).

Odroczenie kary a SDE — co wybrać

Odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności i wniosek o SDE to dwie odrębne instytucje. Odroczenie daje czas na złożenie wniosku i jego rozpatrzenie — ale samo w sobie nie prowadzi do SDE. Jeżeli odroczenie zostało udzielone i jednocześnie złożono wniosek o SDE, można uniknąć osadzenia w zakładzie karnym w oczekiwaniu na decyzję sądu penitencjarnego. Pomagamy skoordynować obie procedury.

Zapraszamy do kontaktu z kancelarią — omówimy Twoją sprawę i zaplanujemy dalsze działania.

Zobacz też

Powiązane artykuły

Poznaj więcej na temat dozór elektroniczny

Najczęściej zadawane pytania

Dozór elektroniczny

Odpowiedzi na pytania, które najczęściej zadają nasi klienci

O dozór elektroniczny może ubiegać się skazany na karę pozbawienia wolności do 1 roku i 6 miesięcy. Przy karze niższej niż 3 lata jest to możliwe, gdy do odbycia w zakładzie karnym zostało nie więcej niż 6 miesięcy (art. 43la § 1 pkt 1 Kodeksu karnego wykonawczego, Dz.U.2025.0.911 t.j.). Sąd penitencjarny może udzielić zezwolenia, jeżeli skazany ma także określone miejsce stałego pobytu, pełnoletni domownicy wyrazili pisemną zgodę, a na przeszkodzie nie stoją warunki techniczne ani szczególne względy związane z celami kary. Dozór jest wyłączony wobec sprawców określonych w art. 64 § 2, art. 64a oraz art. 65 § 1 i 2 k.k. (m.in. przy recydywie wielokrotnej). Wniosek może złożyć skazany, jego obrońca, prokurator, sądowy kurator zawodowy lub dyrektor zakładu karnego (art. 43lc k.k.w.).

Sąd penitencjarny powinien wydać postanowienie w terminie 30 dni od dnia wpływu wniosku (art. 43ld § 4 k.k.w.) — w praktyce, zależnie od obciążenia sądu i kompletności dokumentacji, postępowanie bywa dłuższe. Wniosek składa się do sądu penitencjarnego, w którego okręgu skazany przebywa (art. 43e § 1 k.k.w.). Jeżeli skazany odbywa już w zakładzie karnym karę nieprzekraczającą 4 miesięcy, o zezwoleniu decyduje wyłącznie komisja penitencjarna — w ciągu 14 dni (art. 43lla § 1, 4 i 7 k.k.w.). Zażalenie na odmowę sąd odwoławczy rozpoznaje najpóźniej w ciągu 7 dni od wpływu akt (art. 43lk w zw. z art. 43lj § 2 k.k.w.).

Tak. Sąd penitencjarny może, ale nie musi udzielić zezwolenia — odmówi m.in. wtedy, gdy szczególne względy wskazują, że w systemie dozoru nie zostaną osiągnięte cele kary (art. 43la § 1 pkt 2 k.k.w.). Ocenia też względy bezpieczeństwa i stopień demoralizacji, a u skazanego odbywającego już karę — jego dotychczasową postawę i zachowanie (art. 43la § 2 i 3 k.k.w.). Na postanowienie o odmowie przysługuje zażalenie (art. 43lk k.k.w.). Ponowny wniosek skazanego lub obrońcy w tej samej sprawie, złożony przed upływem 3 miesięcy od odmowy, pozostawia się bez rozpoznania (art. 43ll k.k.w.).

Sąd penitencjarny uchyla zezwolenie, jeżeli skazany narusza porządek prawny albo uchyla się od obowiązków związanych z dozorem, np. nie przebywa w wyznaczonym miejscu w wyznaczonym czasie lub nie nosi nadajnika (art. 43n i art. 43zaa § 1 pkt 2 k.k.w.). Od uchylenia może odstąpić tylko w wyjątkowych przypadkach, uzasadnionych szczególnymi okolicznościami (art. 43zaa § 2 k.k.w.). Po uchyleniu sąd poleca zatrzymać skazanego i doprowadzić go do aresztu śledczego bez wezwania (art. 43zad k.k.w.). Okres dozoru zalicza się na poczet kary, ale ponowne zezwolenie w tej samej sprawie jest niedopuszczalne (art. 43zac § 1 i art. 43zae k.k.w.).

Wniosek można złożyć po uprawomocnieniu się wyroku — przed rozpoczęciem odbywania kary albo w trakcie jej wykonywania w zakładzie karnym (art. 9 § 1 i 2 oraz art. 43la § 2 i 3 k.k.w.). Przed osadzeniem sąd bada, czy za osadzeniem nie przemawiają względy bezpieczeństwa, stopień demoralizacji lub inne szczególne okoliczności. W trakcie kary za zezwoleniem muszą przemawiać dotychczasowa postawa i zachowanie skazanego. Samo złożenie wniosku nie wstrzymuje wykonania kary, chyba że sąd w szczególnie uzasadnionym wypadku postanowi inaczej (art. 9 § 4 k.k.w.).

Obrazek w sekcji FAQ