Waga Temidy i kodeks karny symbolizujące konsekwencje prawne posiadania narkotyków

Posiadanie narkotyków — konsekwencje prawne i możliwości obrony

Prawo karne • • Zaktualizowano:

Posiadanie narkotyków to przestępstwo z art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii: do 3 lat pozbawienia wolności, a przy znacznej ilości od roku do 10 lat. Przy nieznacznej ilości na własny użytek sprawę można umorzyć — sprawdź, kiedy, i co robić po zatrzymaniu.

Co grozi za posiadanie narkotyków w Polsce?

W skrócie

  • Posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych to przestępstwo z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii — do 3 lat pozbawienia wolności; przy znacznej ilości od roku do 10 lat (ust. 2), w wypadku mniejszej wagi grzywna, ograniczenie wolności albo do roku (ust. 3).
  • Przy nieznacznej ilości na własny użytek prokurator lub sąd może umorzyć postępowanie, jeśli kara byłaby niecelowa (art. 62a) — takie umorzenie nie trafia do Krajowego Rejestru Karnego.
  • Jeśli osoba uzależniona lub używająca szkodliwie podejmie leczenie albo program profilaktyczny, prokurator może zawiesić postępowanie, a potem wnioskować o warunkowe umorzenie (art. 72 u.p.n.).
  • Po zatrzymaniu możesz żądać kontaktu z adwokatem lub radcą prawnym i odmówić składania wyjaśnień (art. 245 § 1 i art. 175 § 1 k.p.k.).

Posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych jest w Polsce przestępstwem. Odpowiedzialność karną reguluje Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (dalej: u.p.n.), przede wszystkim art. 62 u.p.n. Kara zależy od ilości posiadanej substancji i okoliczności sprawy — od grzywny po nawet 10 lat pozbawienia wolności.

Art. 62 u.p.n. nie różnicuje odpowiedzialności ze względu na rodzaj środka odurzającego lub substancji psychotropowej — tak samo traktuje np. marihuanę, amfetaminę i kokainę. Kluczowe są ilość i okoliczności czynu. Odrębnie, łagodniej uregulowane jest posiadanie nowych substancji psychoaktywnych (tzw. dopalaczy): co do zasady grzywna, a przy znacznej ilości do 3 lat pozbawienia wolności (art. 62b u.p.n.). Przestępstwem jest tylko posiadanie „wbrew przepisom ustawy” — nie jest nim np. posiadanie leku wydanego na receptę. Prowadzenie pojazdu pod wpływem narkotyku to odrębne przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. — zob. jazda pod wpływem alkoholu lub środka odurzającego: kary i zakaz.

Kary za posiadanie narkotyków — art. 62 u.p.n.

Posiadanie narkotyków reguluje art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii — nie Kodeks karny (art. 62 k.k. dotyczy wyboru rodzaju i typu zakładu karnego). Przepis przewiduje trzy stopnie odpowiedzialności w zależności od ilości i okoliczności:

Typ podstawowy — art. 62 ust. 1 u.p.n.

Kto, wbrew przepisom ustawy, posiada środki odurzające lub substancje psychotropowe, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Dotyczy to każdej ilości, która nie jest „znaczna” (wtedy ust. 2), jeżeli czyn nie stanowi wypadku mniejszej wagi (wtedy ust. 3). Także nieznaczna ilość mieści się w ust. 1 albo ust. 3 — i tylko wtedy w grę wchodzi umorzenie z art. 62a.

Znaczna ilość narkotyków — art. 62 ust. 2 u.p.n.

Jeżeli przedmiotem czynu jest znaczna ilość środków odurzających lub substancji psychotropowych, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

Pojęcie „znacznej ilości” nie jest ustawowo zdefiniowane. Sąd Najwyższy przyjął, że jest to ilość, która „mogłaby jednorazowo zaspokoić potrzeby co najmniej kilkudziesięciu osób uzależnionych” (postanowienie SN z 23 września 2009 r., I KZP 10/09). Ocena zależy od rodzaju substancji, jej wagi i stężenia. Ponieważ za posiadanie znacznej ilości grozi do 10 lat, prokurator może wnioskować o tymczasowe aresztowanie z powołaniem się na grożącą surową karę (art. 258 § 2 k.p.k.).

Wypadek mniejszej wagi — art. 62 ust. 3 u.p.n.

W wypadku mniejszej wagi sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Wypadek mniejszej wagi zachodzi, gdy okoliczności czynu wskazują na niski stopień społecznej szkodliwości — np. posiadanie niewielkiej ilości na własny użytek, brak zamiaru dystrybucji, incydentalny charakter czynu.

Umorzenie postępowania za posiadanie nieznacznej ilości — art. 62a u.p.n.

Jedną z najważniejszych instytucji dla osób zatrzymanych z niewielką ilością narkotyków jest art. 62a u.p.n., który stanowi:

Jeżeli przedmiotem czynu, o którym mowa w art. 62 ust. 1 lub 3, są środki odurzające lub substancje psychotropowe w ilości nieznacznej, przeznaczone na własny użytek sprawcy, postępowanie można umorzyć również przed wydaniem postanowienia o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia, jeżeli orzeczenie wobec sprawcy kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności popełnienia czynu, a także stopień jego społecznej szkodliwości.

Oznacza to, że prokurator lub sąd może całkowicie umorzyć postępowanie, jeśli spełnione są łącznie trzy przesłanki:

  1. ilość substancji jest nieznaczna,
  2. narkotyki były przeznaczone na własny użytek sprawcy,
  3. orzeczenie kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności czynu i stopień społecznej szkodliwości.

Umorzenie na podstawie art. 62a u.p.n. nie skutkuje wpisem do Krajowego Rejestru Karnego. Jest to więc najkorzystniejsze rozstrzygnięcie, o które warto walczyć przy udziale adwokata.

Przepis obowiązuje od 9 grudnia 2011 r. (dodany ustawą z 2011 r., Dz.U. 2011 poz. 678).

Czym jest „nieznaczna ilość” narkotyków?

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii nie definiuje pojęcia „nieznacznej ilości”. Ustawa nie podaje progów w gramach. Organy i sądy oceniają m.in. rodzaj substancji, jej wagę i zawartość substancji czynnej, liczbę porcji, które można z niej uzyskać, oraz to, czy ilość odpowiada jednorazowemu lub kilkukrotnemu własnemu użyciu. Ta sama waga może więc zostać oceniona różnie przy różnych substancjach — dlatego wynik badania laboratoryjnego (rodzaj, masa, stężenie) jest w takiej sprawie kluczowym dowodem. Ocena zawsze zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Jak przebiega postępowanie w sprawie o posiadanie narkotyków?

Typowy przebieg sprawy o posiadanie narkotyków wygląda następująco:

  1. Zatrzymanie i przeszukanie — Policja zatrzymuje osobę i zabezpiecza substancję; sporządza protokół zatrzymania (jego odpis doręcza się zatrzymanemu) i protokół przeszukania (art. 244 § 3 k.p.k.). Zatrzymany może żądać niezwłocznego kontaktu z adwokatem lub radcą prawnym (art. 245 § 1) i złożyć do sądu zażalenie na zatrzymanie (art. 246 § 1); zażalenie przysługuje też na przeszukanie (art. 236 § 1). Zatrzymanego zwalnia się, jeżeli w ciągu 48 godzin nie zostanie przekazany do dyspozycji sądu z wnioskiem o tymczasowe aresztowanie (art. 248 § 1).
  2. Badanie substancji — zabezpieczony materiał trafia do laboratorium kryminalistycznego w celu ustalenia rodzaju i ilości substancji.
  3. Przesłuchanie — podejrzany jest przesłuchiwany. Ma prawo odmówić składania wyjaśnień i prawo do obrońcy.
  4. Decyzja prokuratora — prokurator może umorzyć postępowanie (art. 62a u.p.n.), zawiesić je na czas leczenia lub programu profilaktycznego (art. 72 u.p.n.), skierować do sądu wniosek o warunkowe umorzenie (art. 336 k.p.k.) albo — za zgodą podejrzanego, który przyznaje się do winy — wniosek o wyrok skazujący z uzgodnioną karą bez rozprawy (art. 335 k.p.k.), albo wnieść akt oskarżenia. W toku sprawy może też stosować lub wnioskować o środki zapobiegawcze.
  5. Postępowanie sądowe — jeśli sprawa trafia do sądu, odbywa się rozprawa, na której sąd wydaje wyrok.

Leczenie lub program profilaktyczny zamiast kary (art. 70a–73 u.p.n.)

Jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie, że sprawca jest osobą uzależnioną lub używającą szkodliwie substancji psychoaktywnej, prokurator (a w sądzie — sąd) zarządza zebranie przez specjalistę psychoterapii uzależnień informacji o używaniu przez niego narkotyków (art. 70a ust. 1 u.p.n.).

Jeżeli taka osoba, której zarzucono przestępstwo związane z używaniem środka odurzającego zagrożone karą do 5 lat — np. posiadanie z art. 62 ust. 1 lub 3 — podda się leczeniu, rehabilitacji albo programowi edukacyjno-profilaktycznemu, prokurator może zawiesić postępowanie do czasu ich zakończenia (art. 72 ust. 1). Po podjęciu postępowania, uwzględniając wyniki leczenia lub programu, prokurator postanawia o dalszym prowadzeniu sprawy albo kieruje do sądu wniosek o warunkowe umorzenie; na postanowienie o dalszym prowadzeniu postępowania przysługuje zażalenie (art. 72 ust. 2–3). Warunkowe umorzenie jest wtedy możliwe także wobec osoby wcześniej karanej (art. 72 ust. 4). Tak samo może postąpić sąd — do zamknięcia przewodu sądowego (art. 73).

Jeśli osoba uzależniona zostanie skazana na karę z warunkowym zawieszeniem, sąd zobowiązuje ją do leczenia lub rehabilitacji i oddaje pod dozór (art. 71 ust. 1).

Strategie obrony w sprawach narkotykowych

Skuteczna obrona w sprawach o posiadanie narkotyków wymaga indywidualnego podejścia. Najczęściej stosowane strategie to:

  • Wniosek o umorzenie na podstawie art. 62a u.p.n. — gdy ilość jest nieznaczna i substancja przeznaczona na własny użytek. Adwokat przygotowuje argumentację wskazującą na niecelowość kary.
  • Warunkowe umorzenie postępowania (art. 66 k.k.) — gdy wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, a sprawca nie był wcześniej karany. Więcej o tej instytucji można przeczytać w artykule o warunkowym umorzeniu postępowania karnego.
  • Kontrola przeszukania i zabezpieczenia substancji — na przeszukanie przysługuje zażalenie (art. 236 § 1 k.p.k.), a przeszukanie bez wcześniejszego postanowienia wymaga zatwierdzenia przez sąd lub prokuratora (art. 220 § 3). Samo naruszenie procedury co do zasady nie wyłącza dowodu z akt (art. 168a k.p.k.), ale może podważyć wiarygodność ustaleń — np. co i u kogo zabezpieczono oraz jaka była ilość substancji.
  • Kwestionowanie „posiadania” — udowodnienie, że sprawca nie miał świadomości obecności substancji lub nie sprawował nad nią władztwa.
  • Dobrowolne poddanie się karze — gdy wina nie budzi wątpliwości, prokurator może za zgodą oskarżonego skierować do sądu wniosek o wyrok skazujący z uzgodnioną karą bez rozprawy (art. 335 k.p.k.). Na rozprawie oskarżony może — do zakończenia pierwszego przesłuchania wszystkich oskarżonych — wnieść o wyrok i wymierzenie określonej kary bez postępowania dowodowego (art. 387 k.p.k.); sąd może go uwzględnić za zgodą prokuratora, jeżeli pokrzywdzony nie zgłosi sprzeciwu.

Kiedy warto skonsultować się z adwokatem?

Z pomocy obrońcy — opisanej na stronie obrona w sprawach o posiadanie narkotyków — warto skorzystać zwłaszcza, gdy:

  • zostałeś zatrzymany z narkotykami — adwokat może być obecny już przy przesłuchaniu,
  • prokurator planuje postawić zarzuty — obrońca może wnioskować o umorzenie (art. 62a), zawieszenie postępowania na czas leczenia (art. 72) lub warunkowe umorzenie i wskazać okoliczności, które za nimi przemawiają,
  • sprawa dotyczy znacznej ilości — grozi kara od roku do 10 lat pozbawienia wolności (art. 62 ust. 2), a prokurator może wnioskować o tymczasowe aresztowanie,
  • chcesz uniknąć wpisu do rejestru karnego — adwokat wskaże możliwości prawne.

Jeśli potrzebujesz pomocy prawnej w sprawie narkotykowej, zachęcamy do kontaktu z kancelarią.

Podsumowanie

  • Posiadanie narkotyków jest przestępstwem zagrożonym karą do 3 lat pozbawienia wolności (art. 62 ust. 1 u.p.n.), a przy znacznej ilości — do 10 lat (art. 62 ust. 2 u.p.n.).
  • Przy nieznacznej ilości na własny użytek możliwe jest umorzenie postępowania (art. 62a u.p.n.) — bez kary i bez wpisu do rejestru karnego.
  • W wypadku mniejszej wagi grozi grzywna, ograniczenie wolności lub pozbawienie wolności do roku (art. 62 ust. 3 u.p.n.).
  • Alternatywą jest warunkowe umorzenie postępowania (art. 66 k.k.), szczególnie dla osób niekaranych.
  • Od pierwszych chwil po zatrzymaniu przysługuje prawo do kontaktu z adwokatem lub radcą prawnym i do odmowy składania wyjaśnień (art. 245 § 1 i art. 175 § 1 k.p.k.).

Jeśli potrzebujesz indywidualnej porady prawnej w sprawie dotyczącej narkotyków, zachęcamy do umówienia konsultacji z adwokatem.

Najczęściej zadawane pytania

Tak. Posiadanie każdej ilości środków odurzających jest w Polsce przestępstwem (art. 62 ust. 1 u.p.n.). Jednak przy nieznacznej ilości na własny użytek prokurator lub sąd może umorzyć postępowanie na podstawie art. 62a u.p.n., co oznacza brak kary i wpisu do rejestru karnego.

Tak — art. 62 ust. 1 u.p.n. przewiduje do 3 lat pozbawienia wolności. Przy niewielkiej ilości ustawa daje jednak inne możliwości: umorzenie przy nieznacznej ilości na własny użytek (art. 62a), łagodniejszą karę w wypadku mniejszej wagi — grzywnę, ograniczenie wolności albo do roku (art. 62 ust. 3), warunkowe umorzenie (art. 66 k.k.) albo zawieszenie postępowania na czas leczenia osoby uzależnionej (art. 72 u.p.n.).

Posiadanie (art. 62 u.p.n.) to samo władanie środkiem, bez przekazywania go innym. Wprowadzanie do obrotu (art. 56) jest zagrożone grzywną i karą od 6 miesięcy do 8 lat, a przy znacznej ilości od 2 do 12 lat. Udzielanie innej osobie (art. 58) grozi karą do 3 lat, a w celu korzyści majątkowej lub osobistej (art. 59) — od roku do 10 lat, przy udzieleniu małoletniemu od 3 do 20 lat.

Umorzenie na podstawie art. 62a u.p.n. nie skutkuje wpisem do KRK jako skazanie i jest najkorzystniejszym rozstrzygnięciem. Warunkowe umorzenie (art. 66 k.k.) wiąże się z okresem próby, choć formalnie nie jest skazaniem.

Nie należy składać wyjaśnień bez obecności adwokata. Nie należy pochopnie przyznawać się do popełnienia czynu. Masz prawo odmówić składania wyjaśnień i prawo do kontaktu z obrońcą. Pierwsze przesłuchanie ma kluczowe znaczenie dla dalszego przebiegu sprawy.

Nie. Posiadanie narkotyków reguluje art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii: do 3 lat pozbawienia wolności, przy znacznej ilości od roku do 10 lat, a w wypadku mniejszej wagi grzywna, ograniczenie wolności albo do roku. Art. 62 Kodeksu karnego dotyczy określenia rodzaju i typu zakładu karnego.

Nie. Na 4 listopada 2026 r. obowiązują art. 62 i 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w dotychczasowym brzmieniu — nowelizacja z 3 lipca 2026 r. (Dz.U. poz. 1004) ich nie zmieniła. Poselski projekt depenalizacji posiadania niewielkich ilości ziela konopi i uprawy jednej rośliny na własny użytek (druk sejmowy nr 2672) jest na etapie pierwszego czytania w komisjach.

POPRZEDNI ARTYKUŁDostęp do informacji publicznej — jak złożyć wniosek i co zrobić, gdy urząd milczy?
NASTĘPNY ARTYKUŁOpieka naprzemienna — na czym polega, jakie są warunki i kiedy orzeka ją sąd?