Przejdź do treści
Warunkowe umorzenie postępowania

Warunkowe umorzenie postępowania — adwokat Warszawa

Warunkowe umorzenie postępowania to instytucja Kodeksu karnego, dzięki której osoba niekarana za przestępstwo umyślne może zakończyć sprawę bez wyroku skazującego. Nie jest skazaniem i nie daje statusu osoby karanej — co ma kluczowe znaczenie dla zawodów regulowanych, zatrudnienia i reputacji.

Bez wyroku skazującego i statusu osoby karanej.
Analiza spełnienia przesłanek z art. 66 k.k.
Przygotowanie pełnej dokumentacji do sądu.

Warunkowe umorzenie postępowania karnego

Warunkowe umorzenie postępowania to instytucja przewidziana w art. 66–68 Kodeksu karnego (Dz.U.2025.383 t.j.), pozwalająca zakończyć sprawę karną bez wydania wyroku skazującego. Oznacza, że sąd odstępuje od skazania i poddaje sprawcę przestępstwa próbie — zamiast orzekać karę. Wynik ten jest istotnie korzystniejszy niż wyrok skazujący z zawieszeniem wykonania kary, ponieważ nie rodzi statusu osoby karanej.

⚠️

Ważne — przesłanki są rygorystyczne

Warunkowe umorzenie wymaga łącznego spełnienia wszystkich przesłanek z art. 66 k.k. Niekaralność za przestępstwo umyślne to warunek bezwzględny — wcześniejsze skazanie za przestępstwo umyślne wyklucza tę instytucję, chyba że uległo już zatarciu (art. 106 k.k.). Skazanie za przestępstwo nieumyślne przeszkodą nie jest.

Przesłanki z art. 66 k.k. — kiedy sąd może umorzyć warunkowo

Zgodnie z art. 66 § 1 k.k. sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

  • wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne — sąd ocenia stopień naruszenia dobra chronionego, sposób i okoliczności czynu, zamiar sprawcy,

  • okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości — ustalenie faktyczne musi być jasne; warunkowe umorzenie nie jest formą „niewyjaśnionej sprawy”,

  • sprawca nie był karany za przestępstwo umyślne — warunek niekaralności za przestępstwo umyślne ma charakter bezwzględny,

  • postawa, właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia sprawcy uzasadniają pozytywną prognozę kryminologiczną — że będzie przestrzegał porządku prawnego i nie popełni przestępstwa.

Ograniczenie zakresu: Warunkowego umorzenia nie stosuje się do sprawcy przestępstwa zagrożonego karą przekraczającą 5 lat pozbawienia wolności (art. 66 § 2 k.k.). Do 30 czerwca 2015 roku granicą było zagrożenie karą do 3 lat, a przy przestępstwach zagrożonych karą do 5 lat warunkowe umorzenie było możliwe tylko wtedy, gdy pokrzywdzony pojednał się ze sprawcą, sprawca naprawił szkodę albo strony uzgodniły sposób jej naprawienia (dawny art. 66 § 3 k.k.). Ten przepis już nie obowiązuje — dziś poza przesłankami z art. 66 § 1 k.k. ustawa nie stawia dodatkowych warunków.

Skutki — brak wyroku skazującego

Warunkowe umorzenie postępowania nie jest skazaniem w rozumieniu Kodeksu karnego. Oznacza to w praktyce:

  • brak wyroku skazującego i brak statusu osoby karanej,

  • brak kary pozbawienia wolności, ograniczenia wolności ani grzywny za czyn objęty umorzeniem.

Dane o warunkowym umorzeniu trafiają natomiast do Krajowego Rejestru Karnego. Pozostają w nim przez okres próby i sześć miesięcy po jego zakończeniu, a następnie są usuwane (art. 14 ust. 1a ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym w zw. z art. 68 § 4 k.k.). Jeżeli w tym czasie pracodawca lub urząd zażąda informacji z rejestru, wzmianka o warunkowym umorzeniu może się w niej znaleźć. Nie jest to jednak wpis o skazaniu.

Okres próby i obowiązki

Na podstawie art. 67 § 1 k.k. warunkowe umorzenie następuje na okres próby od roku do 3 lat. Umarzając warunkowo postępowanie, sąd:

  • jeżeli przestępstwo wyrządziło szkodę lub krzywdę — musi nałożyć obowiązek naprawienia szkody w całości lub w części (a w miarę możliwości także zadośćuczynienia za krzywdę) albo zamiast tych obowiązków orzec nawiązkę (art. 67 § 3 k.k.),

  • może oddać sprawcę pod dozór kuratora sądowego (art. 67 § 2 k.k.),

  • może nałożyć inne obowiązki, np. powstrzymanie się od nadużywania alkoholu lub kontaktu z pokrzywdzonym,

  • może orzec świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej lub zakaz prowadzenia pojazdów na okres do 2 lat.

Wypełnienie obowiązków w okresie próby jest warunkiem definitywnego zakończenia postępowania. Pomagamy wnioskować do sądu o realne i wykonalne warunki próby.

Chcesz uniknąć wyroku skazującego?

Omówimy możliwości warunkowego umorzenia w Twojej sprawie — przesłanki, dokumentację i strategię na posiedzeniu.

Sprawę poprowadzi Wojciech Skarbek

💡

Warto wiedzieć — warunkowe umorzenie a zawody regulowane

Dla osób wykonujących zawody wymagające zaświadczenia o niekaralności — nauczycieli, lekarzy, pracowników ochrony — warunkowe umorzenie zamiast wyroku skazującego może mieć decydujące znaczenie dla kontynuowania kariery zawodowej. Informacja o warunkowym umorzeniu figuruje jednak w Krajowym Rejestrze Karnym przez okres próby i sześć miesięcy po jego zakończeniu — warto omówić z adwokatem, jak wpływa to na konkretną sytuację zawodową.

Jak działamy — warunkowe umorzenie krok po kroku

  1. Analiza przesłanek

Oceniamy, czy konkretna sprawa spełnia wymogi z art. 66 k.k. — kwalifikacja prawna czynu, stopień winy i społecznej szkodliwości, karalność, postawa klienta.

  1. Przygotowanie dokumentacji

Gromadzimy dokumenty wspierające pozytywną prognozę kryminologiczną: zaświadczenie o niekaralności, opinia z miejsca pracy, zaświadczenie lekarskie, dokumenty rodzinne, dowód naprawienia szkody lub pojednania z pokrzywdzonym.

  1. Wniosek lub aktywna obrona

W postępowaniu przygotowawczym można złożyć wniosek do prokuratury o skierowanie sprawy do sądu z wnioskiem o warunkowe umorzenie. Na etapie sądowym prezentujemy argumentację i dokumentację na posiedzeniu lub rozprawie.

  1. Nadzór nad przebiegiem okresu próby

Informujemy klienta o obowiązkach i terminach. W razie trudności z wypełnieniem warunków — pomagamy złożyć wniosek o ich zmianę albo o określenie innego czasu i sposobu ich wykonania (art. 74 k.k. w zw. z art. 67 § 4 k.k.).

Podjęcie postępowania — gdy warunki nie są spełnione

Warunkowe umorzenie może zostać cofnięte. Sąd musi podjąć postępowanie, jeżeli sprawca w okresie próby popełnił przestępstwo umyślne, za które został prawomocnie skazany (art. 68 § 1 k.k.). Sąd może podjąć postępowanie, jeżeli sprawca w okresie próby:

  • rażąco narusza porządek prawny, w szczególności popełnił inne przestępstwo,

  • uchyla się od dozoru, nałożonych obowiązków lub orzeczonych środków,

  • nie wykonuje ugody zawartej z pokrzywdzonym (art. 68 § 2 k.k.).

Jeżeli okoliczności te zaistnieją po udzieleniu sprawcy pisemnego upomnienia przez sądowego kuratora zawodowego, sąd podejmuje postępowanie, chyba że przemawiają przeciwko temu szczególne względy (art. 68 § 2a k.k.). Postępowania nie można podjąć później niż w ciągu sześciu miesięcy od zakończenia okresu próby (art. 68 § 4 k.k.).

Po podjęciu postępowania sprawa wraca do merytorycznego rozpoznania. Wtedy również pomagamy — przygotowując strategię obrony.

Zapraszamy do kontaktu z kancelarią — omówimy Twoją sprawę i zaplanujemy dalsze działania.

Zobacz też

Powiązane artykuły

Poznaj więcej na temat warunkowe umorzenie postępowania

Najczęściej zadawane pytania

Warunkowe umorzenie postępowania

Odpowiedzi na pytania, które najczęściej zadają nasi klienci

Sąd może warunkowo umorzyć postępowanie, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, a okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości (art. 66 § 1 Kodeksu karnego, Dz.U.2025.0.383 t.j.). Sprawca musi być niekarany za przestępstwo umyślne. Jego postawa, właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia muszą uzasadniać przypuszczenie, że pomimo umorzenia będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. Warunki te muszą być spełnione łącznie, a warunkowego umorzenia nie stosuje się do przestępstw zagrożonych karą przekraczającą 5 lat pozbawienia wolności (art. 66 § 2 k.k.).

Tak. Dane o prawomocnym warunkowym umorzeniu postępowania trafiają do Krajowego Rejestru Karnego (art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym). Usuwa się je po upływie 6 miesięcy od zakończenia okresu próby (art. 14 ust. 1a tej ustawy w zw. z art. 68 § 4 k.k.). Do tego czasu wpis widać w informacji z rejestru wydawanej na Twój wniosek, a pracodawca może go uzyskać, gdy przepisy ustawy wymagają m.in. niekaralności pracownika (art. 6 ust. 1 pkt 10 i art. 7 ust. 1 ustawy o KRK). Warunkowe umorzenie nie jest jednak skazaniem.

Zgodnie z art. 67 § 1 Kodeksu karnego warunkowe umorzenie następuje na okres próby wynoszący od roku do lat 3, biegnący od daty uprawomocnienia się orzeczenia. W tym czasie sprawca musi przestrzegać porządku prawnego i wypełniać obowiązki nałożone przez sąd, w szczególności naprawić szkodę wyrządzoną pokrzywdzonemu.

Sąd musi podjąć postępowanie, jeżeli sprawca w okresie próby popełnił przestępstwo umyślne, za które został prawomocnie skazany (art. 68 § 1 k.k.). Może je podjąć, gdy sprawca rażąco narusza porządek prawny, uchyla się od dozoru, nałożonych obowiązków lub orzeczonych środków albo nie wykonuje ugody z pokrzywdzonym (art. 68 § 2 k.k.). Jeżeli takie okoliczności wystąpią po pisemnym upomnieniu przez sądowego kuratora zawodowego, sąd podejmuje postępowanie, chyba że przemawiają przeciwko temu szczególne względy (art. 68 § 2a k.k.). Postępowania nie można podjąć później niż 6 miesięcy po zakończeniu okresu próby (art. 68 § 4 k.k.). Po podjęciu sprawa wraca do merytorycznego rozpoznania i może zakończyć się wyrokiem skazującym.

Umorzenie postępowania kończy sprawę bez okresu próby i obowiązków, a co do zasady także bez wpisu do Krajowego Rejestru Karnego. Następuje m.in. wtedy, gdy czynu nie popełniono lub brak danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia, czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo jego społeczna szkodliwość jest znikoma (art. 17 § 1 pkt 1–3 Kodeksu postępowania karnego). Warunkowe umorzenie wymaga natomiast, by okoliczności czynu nie budziły wątpliwości, a wina i społeczna szkodliwość nie były znaczne (art. 66 § 1 k.k.). Wiąże się z okresem próby i obowiązkami, a dane o nim trafiają do KRK (art. 67 k.k. i art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy o KRK).

Obrazek w sekcji FAQ